قبلا مقاله صورت‌بندي جديدي از قضاياي حقيقيه و خارجيه را كه در نشريه آينه معرفت شماره ۱۱ تابستان ۸۶ منتشر شده بود تقديم كرده بودم. و حالا، مقاله تحليل قضاياي خارجيه با محمول وجود را تقديم حضورتان مي‌كنم. اين مقاله در نشريه "معرفت فلسفي" شماره ۲۳ بهار ۸۸ منتشر شده است. متاسفانه فايل چاپ و منتشر شده مقاله اخير در دسترسم نبود و بنابراين، شماره صفحات مقاله در نشريه در اين فايل مراعات نشده است.

مقاله نخست، قضاياي حقيقيه و خارجيه را در منطق‌ وجهي تحليل و صورت‌بندي مي‌كرد اما مقاله اخير، به بررسي اين قضايا در منطق محمول‌ها و منطق آزاد پرداخته و نشان داده است كه اين دو منطق توانايي تفكيك اين دو نوع قضيه را ندارند. بنابراين، دو منطق جديد ارائه كرده‌ايم تا تفاوت قضاياي حقيقيه و خارجيه را بدون كمك گرفتن از ادات‌هاي وجهي نشان دهيم.

اين دو مقاله، سرآغاز سلسله‌اي از مقالات است كه از چشم‌اندازهاي گوناگون به اين قضايا نظر افكنده است. فهرست برخي از اين مقالات كه به رشته تحرير درآمده و براي ارزيابي به نشريات فرستاده شده‌اند:

۳. ابهام‌زدايي از قضاياي حقيقيه، خارجيه، معدوليه و سالبه المحمول

۴. قضاياي حقيقيه و خارجيه در منطق مرتبه دوم هنكين و منطق حذف اينهماني

۵. قضيه ذهنيه

و اما چكيده مقاله حاضر:

چكيده

تفاوت قضاياي حقيقيه و خارجيه در اين است كه قضاياي خارجيه تنها در مورد موجودات سخن مي‌گويد اما قضاياي حقيقيه موجودات فرضي را نيز كه در عالم واقع، موجود نيستند دربرمي‌گيرد. فيلسوفان و منطق‌دانان، نظرات گوناگوني در تحليل وجود ارائه كرده‌اند. در اين مقاله، بدون اينكه بخواهيم وارد اين نزاع شده، نظر خاصي را بپذيريم، محمول وجود را تعريف ناشده در نظر گرفته، با افزودن آن به منطق محمول‌ها، به معرفي سه منطق پرداخته‌ايم: منطق آزاد كه از ديرباز شناخته شده است و دو منطق ديگر كه براي آنها، نام‌هاي «منطق محمول‌ها و وجود» و «منطق وجود همگاني» را برگزيده‌ايم. نشان داده‌ايم كه منطق آزاد نمي‌تواند ابزار خوبي براي تحليل و بررسي منطق قديم باشد و قضاياي حقيقيه را از خارجيه تفكيك كند اما دو منطق اخير قادر به چنين كاري هستند. همچنين، نشان داده‌ايم كه منطق محمول‌ها و وجود، منطق قضاياي حقيقيه است و منطق وجود همگاني، منطق قضاياي خارجيه است؛ به علاوه، منطق محمول‌ها و وجود اين توانايي را دارد كه به تنهايي تفاوت اين دو نوع قضيه را به خوبي نشان دهد.

واژگان كليدي: قضيه حقيقيه، قضيه خارجيه، منطق محمول‌ها، منطق آزاد، منطق محمول‌ها و وجود، منطق وجود همگاني

دوست عزیز آقای امیرخانلو مقاله Truth by Convention از کواین را در مقاله صدق از طریق قرارداد ترجمه کرده اند که به درخواست ایشان مقاله اصل و ترجمه هر دو در وبلاگ قرار گرفت. ایشان با شماره گذاری  متن انگلیسی و ترجمه امکان مقابله و چک کردن ترجمه را نیز به خوانندگان داده اند. امیدوارم سودمند افتد و نظرات اصلاحی دوستان در بهبود هرچه بیشتر آن موثر واقع  شود.

با تشکر از ایشان

دوست عزيزم آقاي مجتبي اميرخانلو، دانشجوي دكتراي منطق در دانشگاه تربيت مدرس، مقاله‌اي را به همراه استاد محترم دكتر لطف اله نبوي به نشريه نامه مفيد فرستاده و لطفشان را شامل حال وبلاگ كرده‌اند. مقاله را از اينجا مي‌توانيد دانلود كنيد.

از ايشان كه مقاله را برايم فرستادند و از استاد عزيز دكتر نبوي كه همواره لطفشان شامل حال ما بوده سپاس‌گذارم.

و اين هم چكيده:

چكيده

واقعي‌گرايي يک برنهاده هستي‌شناسانه‌است که براساس آن "دامنه اشيا موجود با دامنه اشيا واقعي، هم‌مصداق[i] است". قرائت‌ها و رويکردهاي مختلفي به واقعي‌گرايي وجود دارد که يكي از آن‌ها رويکردي‌است كه به واقعي‌گرايي کلاسيک معروف شده و فيلسوفاني نظير پلانتينگا, فاين, سَمُن, داتش و مِنزِل از آن حمايت مي کنند. دامنه مدل واقعي‌گرايي کلاسيک متغير و سورهاي آن جهان - محدود[ii] است. پلانتينگا، در قرائت خود، ذوات را، به‌عنوان اشيا موجود واقعي، به‌دامنه جهان‌هاي ممکن اضافه‌کرده، سعي‌مي‌کند تا نقش اشيا ممکن را به‌ذوات بسپارد. قرائت پلانتينگا از واقعي‌گرايي، دومشکل عمده دارد: نخست اينكه ذوات, صفات کيفي محض نيستند و دوم آنكه, اين قرائت نمي‌تواند فرمولهاي "باركان" و "وجود ضروري" را توجيه‌کند.

واژگان كليدي: واقعي‌گرايي، SQML، پلانتينگا، باركان، عكس باركان، وجود ضروري، امكانهاي تودرتو, موجودات غريبه.

[i]. Co-Exemplified

[ii]. World - Restricted

مقاله بنده هم كه در ابتداي نشريه هست، با عنوان "شرطي لزومي در منطق جديد" نخستين مقاله از سري مقالاتي است كه درباره شرطي نوشته‌ام. مقالات بعدي نگاهي از منظر منطق جديد هست به

۱. دو نوع از شرطي لزومي به نام "لزومي حقيقي" و "لزومي لفظي" كه به نشريه ديگري براي ارزيابي فرستاده‌ام؛

۲. رابطه ضرورت و لزوم، كه براي كتابي فرستاده‌ام كه قرار است به نام ابن‌سينا منتشر شود.

۳. انواع شرطي‌هاي اتفاقي،

۴. لزوم سلب و سلب لزوم،

و ...

http://fallahy.persiangig.com/Copy%20of%20DSC09233.JPG

اين سمينار در دو روز گذشته، ۳۰ و ۳۱ ارديبهشت ۸۸، با حضور اساتيد، دانشجويان و علاقه‌مندان به رياضيات، فلسفه و منطق در دانشگاه شريف برگزار شد، و برنامه‌ و چكيده آن را كه قبلا معرفي كرده بودم در اينجا مي‌توان ديد

مقاله بنده هم كه درباره تعهد وجودي نزد منطق‌دانان جديد بود به بررسي و دسته‌بندي آراء مربوطه اختصاص داشت كه فايل پاورپوينت آن تقديم مي‌گردد:

پاور پوينت سمينار تعهد وجودي، نزاعي بي‌پايان

اصل مقاله البته نياز به اصلاحات و تكميل دارد كه اميدوارم به زودي در اختيار دوستان قرار دهم

• وارد سايت زير شويد

http://gigapedia.org

• سپس با نام كاربري ghoghnos777 و اسم رمز 123qqq456 لوگين كنيد.
• در كادر  search سمت راست بالا كلمه‌ يا عبارتي را براي جستجو در ميان كتاب‌ها تايپ كنيد و گزينه item search زير آن را انتخاب كنيد و در كادر سمت چپ آن كه عبارت google درج شده است، كليك كرده عبارت gigapedia را انتخاب كنيد و دكمه search را بزنيد.
• وارد لينك يكي از كتاب‌هاي معرفي شده بشويد و گزينه Links را در بالاي صفحه انتخاب كنيد.
• يك يا چند سايت حاوي كتاب مورد نظر به شما معرفي مي‌شويد.
• وارد يكي از اين سايت‌ها شويد و گزينه request در بالاي سمت چپ صفحه را كليك كنيد (گاهي از شما وارد كردن عبارتي را مي‌طلبد آن را وارد كنيد)
• اكنون، اين گزينه به گزينه download تبديل مي‌شود آن را كليك كنيد و آدرسي را براي ذخيره فايل معرفي كنيد تا فايل مورد نظر برايتان ذخيره شود.
• فايل‌ها در فرمت‌هاي گوناگوني مانند pdf، djvo، rar، و غيره هستند. براي فايل‌هاي djvo نرم‌افزار آن را نصب كنيد.

برنامه سمینار

در این سمینار مقاله‌اي را با عنوان "تعهد وجودي" ارائه خواهم كرد كه زمان آن چهارشنبه ۳۰/۲/۸۸ ساعت ۱۱ تا ۱۱:۳۰ خواهد بود.

سایت سمینار
گروه منطق دانشگاه شریف

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

توجه:

بروشور و برنامه کامل سمینار (شامل چکیده سخنرانی‌ها) که کمی با تاخیر به دستم رسید.

 و نیز چکیده سخنرانی‌ها به صورت مرتب از خود سايت

مقاله «صورت‌بندي جديدي از قضاياي حقيقيه و خارجيه» نشرية «آينه معرفت» شماره 11 تابستان 138۶ (منتشر شده در ارديبهشت 1388) اولين مقاله از سلسله مقالات منطق تطبيقيه كه من قصد دارم به نشر بسپارمشون. تو اين مقاله كه چند روزيه منتشر شده، تلاش كردم با توجه به تحولات اين بحث در تاريخ منطق، به تحليل دقيق و رياضي وار آراء منطق‌دانان كشورمون بپردازم. اميدوارم كه بتونيم با ابزارهاي پيشرفته منطق جديد، به كند و كاو در آثار قدماي خودمون بپردازيم و به تعامل درستي با سنت و پيشينه خودمون برسيم.

صورت‌بندي جديدي از قضاياي حقيقيه و خارجيه

‎چكيده

تقسيم قضايا به حقيقيه و خارجيه از نوآوري‌هاي منطق‌دانان مسلمان پس از ابن‌سينا مانند فخر رازي و شاگردانش، افضل الدين خونجي و اثير الدين ابهري است. اين تقسيم، متناظر با تقسيم‌هاي فيلسوفان غربي از قبيل تقسيم به ضروري و اتفاقي (توسط ارسطو)، تقسيم به تحليلي و تركيبي و تقسيم به پيشيني و پسيني (توسط هيوم و كانت) است و نوع نگاه منطق‌دانان مسلمان به اين تقسيم‌ها را باز مي‌نمايد. اين تقسيم، در ابتدا، مورد مناقشه منطق‌داناني چون خواجه نصير و شاگردانش قرار مي‌گيرد اما منطق‌دانان بعدي همگي اين تقسيم را پذيرفته، آن را مهم مي‌شمارند. در دوران معاصر، چند صورت‌بندي از قضاياي حقيقيه و خارجيه در منطق جديد (توسط حائري يزدي، مرادي افوسي، كردي و وحيد دستجردي) ارائه شده است. در اين مقاله، با نشان دادن ضعف اين صورت‌بندي‌ها در نشان دادن تحليلي كه در ذهن منطق‌دانان ما بوده است، صورت‌بندي جديدي پيشنهاد كرده و مطابقت آن را با افكار بلند منطق اسلامي نشان داده‌ايم.

واژگان كليدي: قضيه حقيقيه، قضيه خارجيه، منطق قديم، منطق جديد، منطق تطبيقي

و اما خود مقاله؛ چون مقاله بنده رو ويراستار و مترجم چكيده مجله، بدون اطلاع اينجانب، تا تونستند دستكاري كردند نسخه خودم رو هم ارائه مي‌دم.

ابتدا آدرس مقاله توي مجله آينه معرفت: آینه معرفت ۱۱

و اما نسخه اصل: صورت بندی جدیدی از قضایای حقیقیه و خارجیه

در ضمن، نسخه اصل، با فونت lotus، كار مي‌كنه و اگه اين فونت رو ويندوز شما نشناسه متن براتون قابل خوندن نيست. با دانلود رايگان اين فونت از اينترنت و نصب اون تو بخش Fonts از Control Panel ويندوز مي‌تونيد به اين مشكل غلبه كنيد!

امروز در جستجوي كتاب Formal Logic دمورگان 1847 بودم كه با سايت زير آشنا شدم:

 http://www.archive.org/details/texts 

ظاهرا كتاب‌هاي قديمي مثلا قرن نوزدهم بيشتر در آن يافت مي‌شود.

مزاياي اين سايت نسبت به گيگاپديا:

1. كار با اين سايت، ساده تر از كار با گيگاپديا است.

2. به علاوه، نسخه‌هاي متعدد اسكن شده از يك كتاب از كتابخانه‌هاي متعدد، انتخاب‌هاي بيشتري را در برابر انسان قرار مي‌دهد.

3. دوستاني كه كتاب‌ها را پرينت مي‌گيرند به اختلاف نسخه‌ها در نوع اسكن توجه كنند.

4. آنها هم كه تنها به جمع‌آوري فايل كتاب‌ها علاقمندند توجه كنند كه حجم فايل‌هاي مربوط به يك كتاب در اين سايت بسيار متفاوت است (از نصف يك مگابايت گرفته تا 50 مگابايت! اگر حافظه هاردتان محدوديت دارد يا سرعت اينترنتتان كم است فايل‌هاي با حجم پايين را دانلود كنيد.

5. فايل‌ها به صورت pdf و djvu و text و غيره است و گاهي pdf هاي تهيه شده با گوگل را نيز در اختيار قرار مي‌دهد كه غالبا كم حجم‌تر هم هستند. (براي pdf هاي گوگل، ابتدا صفحه مربوطه را باز كنيد و سپس روي لينك Download Pdf كه زير تصوير كتاب است كليك كنيد. به همين سادگي!)

6. براي هر كتاب، چند صفحه از اول كتاب را به صورت متوالي و در قطع كوچك در كنار صفحه نشان مي‌دهد و اين به انتخاب شما مي‌تواند كمك كند (مثلا در مواردي كه يك نسخه كتاب با زمينه سفيد و ديگري با زمينه رنگي است. مطمئنا براي پرينت سياه و سفيد، زمينه سفيد بهتر است).

7. چون تازه با اين سايت آشنا شده‌ام نمي‌دانم در مقايسه با گيگاپديا چه مزاياي ديگر و يا احيانا چه ضعف‌هايي دارد. اگر دوستان به نكته جديدي پي بردند به ما هم خبر دهند.

راهی نو در منطق، ویلفرید هاجز، تهران، اطلاعات، 1364ش.

اخيرا، هاجز تمايل عجيبي به ابن‌سينا و منطق سينوي پيدا كرده و در آن سوي آب‌ها در انگلستان روي هر چه منطق دان ايراني هست را كم(بخوانيد سياه) كرده. قبلا همين كار را نيكلاس رشر آلماني-آمريكايي (و كمي بعد عادل الفاخوري مصري) انجام داده بود و امروزه ويلفريد هاجز، ترنس پارسونز، توني استريت و ديگران انجام مي‌دهند. چه بگويم كه فلسفه و منطق ابن سينا را هم بايد غربيها (و عربها) به ما آموزش بدهند! (كتاب شفاي ابن سينا را هم اولين بار عربها چاپ كردند و بعد از ساليان ما در ايران افست كرديم!)

اطلاعات بيشتر درباره هاجز را از سايت خود او بگيريد:

http://wilfridhodges.co.uk/

اين هم سايت قبلي هاجز در دانشکده كويين ماري دانشگاه لندن كه سال گذشته از آنجا بازنشست شده:

http://www.maths.qmw.ac.uk/~wilfrid/

در تطبيق منطق قديم و جديد، يكي از بزرگترين دشواري‌ها مربوط به قاعده فرعيه يا پيشفرض وجودي است. منطق جديد، با نفي اين قاعده، محصورات اربع را به گونه‌اي تحليل كرده است كه بسياري از قواعد منطق قديم، بر پايه آن، نامعتبر ميگردد. در مواجهه با اين پديده، برخي قاعده فرعيه را نادرست شمرده‌اند و برخي ديگر، منطق جديد را در ناديده گرفتن اين قاعده سرزنش كرده‌اند. گروه سومي، با توجيه يا با پيشنهاد تلاش كرده‌اند ميان اين دو منطق آشتي برقرار سازند.

گروه اول (پيروان منطق جديد)، درباره بداهت قاعده فرعيه و پيشفرض وجودي سخني براي گفتن ندارند و گروه دوم، نيز، در تحليل صوري و فرمولبندي محصورات اربع، دستشان خالي است. در اين مقاله، نشان داده‌ايم كه همه تلاش‌هاي گروه سوم، نيز با شكست مواجه شده است و هر پيشنهادي در اين زمينه، هرچند برخي ايرادها را از ميان برداشته، اما در حل همه آنها ناكام بوده و در برخي موارد، حتي دشواريهاي تازهاي پديد آورده است. در پايان نتيجه گرفته‌ايم كه نزاع ميان منطق قديم و جديد همچنان گشوده است و منطقدانان، تاكنون، تحليلي از محصورات ارائه نكرده‌اند كه هم قاعده فرعيه را نگاه دارد هم به زبان صوري منطق جديد بيان شده باشد.

كلمات كليدي:

فايل مقاله كه pdf است ظاهرا براي بيشتر دوستان مشكل ساز است. من اين بار مقاله را با adobe acrobat 5 تبديل كرده‌ام به اميد اينكه ديگر مشكلي از اين بابت نباشد. اما اگر دوستي همچنان با مشكل روبرو بود، پيشنهاد من اين است كه عبارت «دانلود adobe reader 9» را در google جستجو و نصب كند و از شر مشكلات مربوط به pdf خلاص شود. من شخصا، فايل اين نرم افزار را در

http://ardownload.adobe.com/pub/adobe/reader/win/9.x/9.0/enu/AdbeRdr90_en_US.exe 

از وبلاگ

http://behzadphoto.blogfa.com/post-513.aspx 

گرفته‌ام. حجم فايل حدودا 34 مگابايت است.

پس از انتشار مقاله، نكات بسياري به نظرم آمد كه ترتيب مباحث را به طور كلي تغيير داد و به ساده‌تر شدن برخي از مطالب و اصلاح ناراستي‌هايي كه گاه گريزناپذيرند انجاميد. فايل اصلاح مقاله را در اينجا يا اينجا (با دو pdf مختلف) مي‌بينيد. فايل پيش از اصلاح نهايي مقاله را نيز در اينجا مي‌توانيد ببيند.

كل مقاله رو هم كه قبلا در وبلاگ گذاشته بودم كه اونو مي‌تونيد از اينجا دريافت كنيد.

البته بعد از همایش نکات دیگه‌اي به ذهنم رسيد كه بايد سر فرصت به مقاله اضافه كنم. اگه دوستان نكته‌اي يا پيشنهادي در بهبود مقاله دارند لطف كنند منو بي خبر نگذارند.

استقبال دانشجويان از همايش اونقدر گسترده بود كه براي برگزار كنندگان همايش مورد انتظار نبود به همين خاطر، سالني كه براي همايش در نظر گرفته شده بود كاملا پر شده بود . جاي شكرش باقيه كه هنوز دانشجويان علاقه به علم و دانش دارند!

بزرگ‌ترين مشكل همايش، وقت كمي بود كه به هر سخنران براي ارائه مقاله داده بودند: ۱۵ دقيقه! فكر مي‌كنم من بيشتر از همه وقت كم اوردم چون عادت داشتم به كلاس‌هاي ۹۰ دقيقه‌اي و پرچونگي و حوصله دانشجويان رو از سر بردن. به هرحال نصف بيشتر مقاله‌ام رو ارائه نكردم.

چكيده مقالات، در همايش ارائه شد، كه اگه فرصت كنم چكيده‌اي از اونو بعدا تو همين وبلاگ ارائه مي‌كنم.

مقاله‌ شرطی لزومی و اتفاقی در منطق جدید  مقاله‌اي است كه اخيرا نوشته‌ام و دوست دارم قبل از اينكه به دست انتشار بسپارم نقدهاي دوستان بر آن را اعمال كنم. مقاله، دست همه نقادان را مي‌بوسد.

برای دریافت مقاله، اينجا را كليك كنيد.

 اگر pdf دانلود شده فونت فارسی مقاله را نمی‌خواند فونتهاي لوتوس زير را در بخش Fonts از Control Panel دستگاهتان کپی کنید: لوتوس و لوتوس بولد .

 اگر pdf دانلود شده اصلا باز نمي‌شود احتمالا به اين دليل است كه نرم افزار pdf خوان شما (يعني Adobe Reader دستگاه شما ) احتمالا نسخه پایین تر از ۵ است چون فایل مقاله با Adobe Acrobat 5 تهیه شده. در این صورت، با دانلود Adobe Reader نسخه ۵ يا بالاتر از اينترنت به صورت رايگان (يا تهيه آن از آشنايانتان) و نصب آن قادر به خواندن مقاله خواهيد بود.

همچنين، توجه كنيد كه تا حد اطلاع من، Adobe Reader نسخه ۹ هم به بازار آمده و نسخه روي دستگاه من همين نسخه ۹ است.

امروز یکی از دوستان، همایشی فلسفی را به من خبر داد که در یونان در تاریخ ۱۲ تا ۱۵ خرداد ۱۳۸۸ برگزار می‌‌شود. متاسفانه مهلت ارسال چكيده تا جمعه، آخر همين هفته است يعني ۱۰ آبان ۱۳۸۷. البته مهلت ارسال خود مقاله تا ۱۵ ارديبهشت ۱۳۸۸ است. اگر ايده‌اي داريد چكيده‌اي از آن را به زبان انگليسي به سايت زير بفرستيد:

http://www.atiner.gr/docs/Philosophy.htm

و آنگاه بنشينيد و سر فرصت، مقاله‌تان را تكميل كنيد.

در ضمن، تاكنون، سه دوره از اين همايش برگذار شده است كه عنوان مقالات ارائه شده و نويسندگان آن را در پيوندهاي زير مي‌توانيد ببينيد:

http://al-mostafa.info/books/htm

al-mostafa مكتبة المصطفى الالكترونيه - كتب الكترونيه

در این سایت، كتابهاي عربي خطي، تايپي، با امكان جستجوي متن يا اسكن شده وجود دارد.

با پوزش بابت بازنکردن فایل مقاله "‌مقولات ارسطویی در منطق جدید" در پست قبلی. اصلاح اين فايل را در مقولات ارسطويي در منطق جديد ببينيد.

مقاله مقولات ارسطویی در منطق جدید بلاخره به انجام رسید. امیدوارم مطالب به درد بخوری داشته باشد.

منتظر انتقادات و پیشنهاداتتان هستم.

لطفا مباحث خارج از منطق را مطرح نفرمایید.

"مقولات ارسطویی در منطق جديد" مقاله‌اي است كه در نظر دارم براي سمينار "تمايزهاي منطق قديم و جديد" در دانشگاه علامه بفرستم البته اگر چكيده آن مورد تصويب برگزار كنندگان همايش قرار بگيرد. اين چكيده را در زير مي‌بينيد. در صورت كامل شدن مقاله، كل آن را در همين وبلاگ خواهيد ديد.

در آثار فرگه و ديگر منطق‌دانان جديد، مبحثي متناظر با كتاب مقولات ارسطو به چشم نمي‌خورد. برخلاف اين نگاه بدوي، فرگه مبحث مقولات را به سبكي كاملا نو و ابتكاري طراحي كرده و در منطق خود، از آن استفاده بسياري برده است. در اين مقاله، ابتدا نشان مي‌دهيم كه مقولات ارسطو، نه جامع است، نه مانع است، نه تباين اقسام دارد. چنان كه سهروردي نشان داده است، شش مقوله از مقولات دهگانه ارسطو، در مقوله دهم، اضافه، جاي مي‌گيرند و مقوله حركت در هيچ يك از اين مقولات نمي‌گنجد (بگذريم از كانت و هگل و مقولات متنوعشان).

از نظر فرگه، تفكيك مقولات اضافي هفت‌گانه از سه مقوله ديگر ارسطويي (جوهر، كم و كيف)، بسيار مهم است زيرا، آن هفت مقوله، دوموضعي و اين سه مقوله يك‌موضعي هستند. البته فرگه جوهر اولي را از جوهر ثانوي و كم و كيف استثنا كرده، آن را «شيء» (و در اصطلاح پيروان فرگه، محمول صفرموضعي) و سه ديگر را «مفهوم» (و در اصطلاح پيروان فرگه، محمول يك‌موضعي) مي‌نامد چنان‌كه هفت مقوله اضافي را «نسبت» نام مي‌دهد. بنابراين، فرگه به سه مقوله «شيء»، «مفهوم» و «نسبت» مي‌رسد. اما اين پايان مقولات نزد فرگه نيست. به نظر فرگه، مقوله كم، در ميان سه مقوله مفهومي (يك‌موضعي)، جايگاه متمايزي دارد. در نزد او، مفاهيمي مانند وجود، عدم، و اعداد، نمي‌توانند بر شيء حمل شوند بلكه بر مفاهيم حمل مي‌شوند. اين مفاهيم، «محمول‌هاي مرتبه دوم» ناميده مي‌شوند. از اينجا، فرگه به مقولات جديدي، مانند محمول‌هاي مرتبه صفر، مرتبه يك، مرتبه دو، مرتبه سه و ... مي‌رسد.

در اين مقاله، اهميت اين مقولات را در منطق فرگه نشان مي‌دهيم و به تفاوت‌هاي مهم منطق محمولات يك‌موضعي و منطق محمولات چندموضعي، از يك سو، و تفاوت‌هاي مهم منطق مرتبه اول و مراتب بالاتر، از سوي ديگر، اشاره مي‌كنيم. خواهيم ديد كه برخلاف مقولات ارسطويي كه جايگاه مبهمي در منطق قديم دارد و بزرگاني مانند ابن سينا ناگزير از انتقال آن از منطق به فلسفه شده‌اند، مقولات فرگه‌اي جايگاهي بس ارجمند در منطق جديد دارد و مبناي تقسيماتي كلان در منطق محمولات گشته است.

در پايان، به پارادوكسي در باب سورهاي گزاره‌اي در منطق مرتبه دوم پرداخته و نشان‌داده‌ايم كه طرح اين سورها در منطق مرتبه دوم، با ايده اشباع‌شدگي گزاره نزد فرگه ناسازگار است.

در آذرماه 1387، همايشي با عنوان «تمايزهاي منطق قديم و جديد» در گروه فلسفه دانشگاه علامه با سردبيري خانم دكتر فرشته نباتي برگزار خواهد شد. محورهاي اين همايش به قرار زير است:

1. معنا و مفهوم منطق از ديدگاه منطق‌دانان
2. پيش‌فرض‌هاي فلسفي منطق
3. مفهوم صوري سازي در منطق

فرصت ارسال چكيده مقالات تا 10 مرداد ماه

فرصت ارسال اصل مقالات تا 10 مهر ماه

براي هر مقاله، فرصت 15 دقيقه‌اي در نظر گرفته شده است؛ بنابراين، مقالات بايد متناسب با اين مدت زماني تنظيم شوند.

پست الكترونيك: logic@atu.ac.ir

تلفن: 9-88692345-021 داخلي 78

• وارد سايت زير شويد

http://gigapedia.org

• سپس با نام كاربري ghoghnos777 و اسم رمز 123qqq456 لوگين كنيد.
• در كادر search كلمه‌ يا عبارتي را براي جستجو در ميان كتاب‌ها تايپ كنيد و گزينه item search زير آن را انتخاب كنيد و دكمه search را بزنيد.
• وارد لينك يكي از كتاب‌هاي معرفي شده بشويد و گزينه Links را در بالاي صفحه انتخاب كنيد.
• يك يا چند سايت حاوي كتاب مورد نظر به شما معرفي مي‌شويد. كار با برخي از اين سايت‌ها مانند rapidshare بسيار دشوار است آنها را رها كنيد اما سايتهايي مانند Mihd بسيار بهترند.
• وارد يكي از اين سايت‌ها شويد و گزينه request در بالاي سمت چپ صفحه را كليك كنيد (گاهي از شما وارد كردن عبارتي را مي‌طلبد آن را وارد كنيد)
• اكنون، اين گزينه به گزينه download تبديل مي‌شود آن را كليك كنيد و آدرسي را براي ذخيره فايل معرفي كنيد تا فايل مورد نظر برايتان ذخيره شود.
• فايل‌ها در فرمت‌هاي گوناگوني مانند pdf، djvo، rar، و غيره هستند. براي فايل‌هاي djvo نرم‌افزار آن را نصب كنيد.

با سلام
دوست گرامی، یک گروه علمی دانشجویی عزم آن کرده است تا با ایجاد یک لینککده تخصصی در حوزه ی فلسفه هم از این پراکندگی و تشتت موجود در میان نویسندگان وبلاگ های فلسفی فارسی زبان بکاهد و هم دسترسی مخاطبان به مطالب جدید نگاشته شده را آسان سازد. در همین راستا وبلاگ "جام جم فلسفه" با آدرس http://www.philnama.blogsky.com/ ایجاد شده است. از شما دوست عزیز که وبلاگ/سایت خودتان نیز در میان منابعی است که در هنگام بروز شدن، خبرش روی لینکده اعلام می شود. تقاضا داریم تا ما را به سه شکل یاری نمایید تا دلگرمی و انگیزه خود را از دست ندهیم و خدمت گذار اندیشه باشیم.
- به وبلاگ ما سر بزنید و نظرات اصلاحی و پیشنهادات خود را به لحاظ ساختار و محتوی اعلام نمایید.
- وبلاگ ما را با یک پست بر روی وبلاگ خود معرفی نمایید.
- به وبلاگ ما از وبلاگ خود لینک دهید.
با تشکر صمیمانه(مجید)

مطالبی درباره منطق گزاره‌ها و منطق سورها را گرد آورده ام كه به اصلاح نهايي نرسيده است. به اميد وقت آزادي كه به تكميل و اصلاح آن بپردازم.

از اين دو، اولي مربوط مي‌شود به دوست بسيار عزيزم آقاي آتشين صدف كه ورودشان را به جمع تك‌نفري وبلاگ‌نويسان منطق به زبان فارسي خوشامد مي‌گويم. وبلاگ ايشان را در http://www.logicalnotes.blogfa.com/ ببينيد.

وبلاگ دوم، مربوط است به آقاي رضا محمودشاهي كه در خارج از ايران به سر مي‌برند و در سال ۲۰۰۶ وبلاگ خود را به زبان انگليسي شروع و رها كرده‌اند. وبلاگ ايشان را نيز در http://paraconsistency.blogspot.com/ مي‌يابيد كه از نام آن پيداست كه در باره منطق‌هاي فراسازگار و تناقض‌باوري است. از آنجا كه وقت چنداني ندارم مطالعه وبلاگ ايشان و گزارشي از آن را به فرصتي مناسب مي‌سپارم.

بخشی از مطالب مربوط به منطق زمان را به صورت نه چندان مرتب گرد آورده‌ام. اميدوارم به زودي، كامل شده آن را در اختيار علاقه مندان قرار دهم

مي‌دانيم كه برخي از نشریات لاتین در باب منطق در برخي از کتابخانه‌هاي ايران به صورت بسيار پراكنده موجود است. فهرست برخي از اين نشريات در برخي از كتاب‌خانه‌هاي ايران را در اينجا مي‌يابيد. لازم به ذكر است كه اين فهرست بسيار ناقص است و بسياري از نشرياتي كه در كتابخانه مركزي دانشگاه تربيت مدرس هست در اين فهرست نيامده است. همچنين، برخي از اين نشريات را آقاي دكتر لگنهاوسن به كتابخانه موسسه امام خميني در قم اهدا كرده كه در اين فهرست نيامده است.

براي آشنايي با نحوه كار گردآوران اين فهرست به

مراجعه كنيد.

دست كم، سه اعتراض به منطق S2 وارد شده است كه براي بررسي آنها، به سه فرمول ارائه شده در پست قبلي، توجه مي‌كنيم:

1. فرمول (p-->p)[] قضیه منطق‌هاي S1 تا S3 است

2. فرمول (p-->p)[][] قضیه اين منطق‌ها نيست

3. فرمول ((q-->[](p-->p)[] قضیه اين منطق‌ها نيست

اين در حالي است كه

4. فرمول ((q-->q)-->[](p-->p)[])[] قضیه منطق‌هاي S2 تا S3 است

5. فرمول (q&~q)-->p))[] قضیه منطق‌هاي S2 تا S3 است.

از اين پنج مورد، 1 و 3 مقبول و مطابق با ديدگاه‌هاي ضد پارادوكسي و ضد استلزام مادي است؛ اما 2 و 4 و 5 به نظر نادرست مي‌رسند: بنا به 2، ضرورتِ قضاياي منطقي، ضروري نيست! بنابه 4، همه گزاره‌هاي منطقي، يك ديگر را نتيجه مي‌دهند! و بنا به 5، تناقض، هر نتيجه‌اي مي‌دهد!!

ايراد 2 اين است كه لويس منطق وجهي خود را براي مقابله با پارادوكس‌هاي استلزام مادي، طراحي كرده و نامعتبر دانستن فرمول 2 ربطي به اين مقابله و رويارويي ندارد.

ايراد 4 و 5 اين است كه فرمول‌هاي 4 و به ويژه 5، جزء پارادوكس‌هاي استلزام مادي است و لويس در ابطال آنها ناكام مانده است.

در پست بعدي، اولين رويكرد صحيح، در اصلاح اين سه ايراد، كه از سوي آكرمان 1956 ارائه شده است، معرفي خواهد شد.

بيشتر خوانندگان ايراني با سمانتيك منطق‌هاي نرمالِ S4 و S5  آشنا هستند. اما منطق‌هاي غيرنرمال، از جمله منطق‌هاي S1 تا S3، چه سمانتيكي دارند؟ پاسخ را در اينجا مي‌بينيد: سمانتیک منطق‌هاي لويس و منطق‌هاي غيرنرمال.

در اين سمانتيك‌ كه براي اولين بار، كريپكي 1965 ارائه كرده است مفهوم «جهان‌هاي غيرنرمال» وارد بازي سمانتيك شده، نقش اساسي در ابطال بسياري از قضاياي S4 و S5 ايفا مي‌كند.

«جهان‌هاي غيرنرمال»  يعني «جهان‌هاي ممكن غيرمنطقي» يعني جهان‌هاي ممكني كه در آنها، برخي قضاياي منطق، صادق نيستند. وجود چنين جهان‌هايي، دست كم، در ابطال دو فرمول، خود را نشان مي‌دهند:

مي‌دانيم كه فرمول (p-->p)[] یعنی ضرورت استلزام مادی از p به p قضیه منطق‌هاي S1 تا S3 است

1. اما فرمول (p-->p)[][] یعنی ضرورتِ ضرورت استلزام مادی از p به p قضیه اين منطق‌ها نيست (زيرا قاعده ضرورت قضايا دراين منطق‌ها برقرار نيست.) وجود جهان‌ها غيرمنطقي، مي‌تواند توجيه‌گر خوبي براي عدم اعتبار سمانتيكي اين فرمول‌باشد: كافي است فرمول (p-->p)[]، كه قضيه‌اي منطقي است، در يك جهان غيرمنطقي، كاذب باشد؛ بنابراين، فرمول (p-->p)[][] در همه جهان‌هاي منطقي، صادق نخواهد بود!

2. فرمول ((q-->[](p-->p)[] يعني استلزام اكيد ميان يك گزاره دلخواه و گزاره‌هاي منطقي (و به عبارت ديگر، استنتاج گزاره‌هاي منطقي از گزاره‌هاي دلخواه) قضیه منطق‌هاي S1 تا S3 نيست و در حقيقت، لويس براي ابطال پارادوكس‌هاي استلزام مادي از قبيل چنين فرمول‌هايي ((q-->(p-->p) اقدام به تأسيس منطق وجهي خود كرد.

وجود جهان‌ها غيرمنطقي، مي‌تواند توجيه‌گر خوبي براي عدم اعتبار سمانتيكي اين فرمول‌ نيز باشد: كافي است فرمول (p-->p)[]، كه قضيه‌اي منطقي است، در يك جهان غيرمنطقي، كاذب باشد اما q در آن جهان، صادق باشد؛ بنابراين،فرمول ((q-->[](p-->p) در آن جهان غيرمنطقي، كاذب خواهد بود

و در نتيجه، فرمول ((q-->[](p-->p)[]   در برخي جهان‌هاي منطقي، كاذب خواهد شد!

در پست قبلي، شبه‌منطق‌هاي وجهي معرفي شد و گفته شد كه منطق‌هاي لوييس  از اين قسم شبه‌منطق‌ها هستند. در اين پست، منطق‌هاي لويس را ارائه كرده‌ام و به زودي، در پست بعدي، ارتباط ميان آنها و شبه‌منطق‌ها را بيان خواهم كرد.

در پست‌هاي قبلي، منطق‌هاي غيرنرمال را معرفي كردم و اكنون، شبه‌منطق‌هاي غيرنرمال . اين شبه‌منطق‌ها شامل منطق‌هاي غيرنرمال S1 و S2 و S3 از نظام‌هاي لوييس است و اهميت آنها هم در همين راستا است. به زودي، منطق‌هاي لوييس را نيز پست خواهم كرد.

مطلب بسیار مختصری را که در مورد منطق شهودي در پست‌هاي قبلي ارسال كرده بودم، با كمي اصلاح، مجددا در اختيار دوستان قرار مي‌دهم. به اميد اينكه به زودي، آن را كامل‌تر كنم. از خوانندگان گرامي، درخواست مي‌كنم نقاط قوت و ضعف اين مقاله را منتقل كنند و در تكميل آن ما را ياري دهند.

همچنين، اگر كتاب، مقاله، يا پايان نامه‌اي در اين زمينه به فارسي منتشر شده، گزارش كنيد تا به اطلاع همگاني برسد.

منطق‌هاي وجهي غيرنرمال‌ منطق‌هايي هستند كه قاعده ضرورت در اونها برقرار نيست و بعضي قضيه‌هاشون غيرضروري‌اند. اين منطق‌ها از اين جهت مهم هستند كه اولا، منطق‌هاي لويس بخش كوچكي از منطق‌هاي غيرنرمال‌اند و ثانیا، شباهت‌هاي زيادي با منطق‌هاي ربط و منطق‌هاي زيرساختي دارند.

سال نو و روزهای نو بر شما مبارک

سالی با موفقیت و با پشتکار برای همه ایرانیان آرزو میکنم.

هديه كوچك من براي سال نو: درآمدي كوتاه به منطق شهودي

معرفي شده توسط استاد بيات

مارتين لوب متولد 1921 در آلمان (احتمالا در برلين) در نوجواني (19 سالگي) و پيش از جنگ دوم به انگلستان گريخت اما پس از كشف هويتش، به استراليا تبعيد شد و در شرايط نامناسب آنجا به تحصيل رياضيات پرداخت و سه سال بعد، با قبول اشتباه بودن تبعيد وي از سوي دولت انگلستان، به لندن برگشت و در سي سالگي به درجه دكتري نائل آمد. لوب در 21 آگوست 2006 (سي‌ام مرداد 1385) بدرود حيات گفت.